مدت نزول مدت نزول تدريجي قرآن بيست سال است . نزول قرآن سه سال بعد از بعثت آغاز وتا آخرين سال حيات پيامبر صلّى اللّه عليه وآله ادامه داشت . أبو جعفر محمد بن يعقوب كلينى رازي ( متوفاى 328 ) حديثي آورده است كه حفص بن غياث از امام جعفر صادق عليه السّلام مىپرسد : با آن كه نزول قرآن در مدت 20 سال بوده ، چرا خداوند فرموده است : « شَهْرُ رَمَضانَ الَّذِي أُنْزِلَ فِيهِ الْقُرْآنُ » « 1 » محمد بن مسعود عياشى سمرقندى ( متوفاى 320 ) از إبراهيم بن عمر صنعاني نقل مىكند كه به حضرت امام صادق عليه السّلام عرض كرد : چگونه قرآن در ماه رمضان نازل گرديده با آنكه در مدت بيست سال نازل شده است ؟ « 2 » علىّ بن إبراهيم قمى مىگويد : از امام صادق عليه السّلام سؤال شد : چگونه قرآن در ماه رمضان نازل گرديد ، با آنكه در طول بيست سال نازل شده است ؟ « 3 » امام صادق عليه السّلام در روايات مذكور تصريح فرمودند : « . . . ثم نزل في طول عشرين عاما . . . » كه ابن بابويه صدوق « 4 » وعلامه مجلسي « 5 » وسيد عبد اللّه شبّر « 6 » وديگران اين نظر را برگزيده‌اند « 7 » . سعيد بن مسيّب ، ( متوفاى 95 ) ، از بزرگان تابعين واز فقهاى سبعهء مدينه ، مىگويد : قرآن بر پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه وآله در سن 43 سالگى نازل شد « 8 » واين غير از بعثت است كه به اتفاق امّت در سن 40 سالگى بوده است . واحدى نيشابورى از عامر بن شراحيل شعبى ، از فقها وادباى تابعين ( 20 - 109 ) ، نقل مىكند كه گفته است : « مدت نزول قرآن حدودا بيست سال بوده است » « 9 » ، ونيز امام أحمد بن حنبل از وى نقل مىكند كه گفته است : « نبوت پيامبر صلّى اللّه عليه وآله در سن چهل سالگى بوده است وپس از سه سال ، قرآن در مدت بيست سال نازل شده » وأبو الفداء ، معروف به ابن كثير

--> ( 1 ) بقره 2 : 185 . ر . ك : أصول كافى ؛ ج 2 ، ص 628 ، حديث 6 . ( 2 ) تفسير عياشى ؛ ج 1 ، ص 80 ، حديث 184 . ( 3 ) تفسير قمى ؛ ج 1 ، ص 66 . ( 4 ) شيخ صدوق ؛ الاعتقادات ؛ ص 101 . ( 5 ) بحار الأنوار ؛ ج 18 ، ص 250 و 253 . ( 6 ) عبد اللّه شبّر ؛ تفسير شبّر ؛ ص 350 . ( 7 ) ر . ك : جلال الدين سيوطى ؛ الاتقان في علوم القرآن ؛ ج 1 ، ص 40 . ( 8 ) حاكم نيشابورى ؛ المستدرك على الصحيحين ؛ ج 2 ، ص 610 . ( 9 ) علىّ بن أحمد واحدى نيشابورى ؛ أسباب النزول ؛ ص 3 .